Samen werkt het beter. Naar een synergie van organiseren, werken en leren in hogescholen

    Ontwikkeld door
    Stichting Innovatie & Arbeid - KHLeuven - Flanders Synergy

    Deze brochure wil leidinggevenden, docenten en lectoren, inleiden in de wereld van een integrale vernieuwing van de arbeidsorganisatie in (hoge)scholen.

    Context

    De toenemende complexiteit van de buitenwereld, de stroom aan nieuwe taken en tal van recente ontwikkelingen in het hoger onderwijs maken dat de huidige organisatie van hogescholen onder druk komt. Zij – en ruimer de hele onderwijswereld – kunnen er wel bij varen als ze het werk binnen hun muren anders organiseren en verdelen.

    Een studie van de Stichting Innovatie & Arbeid (SERV) over stress in hogescholen luidde enkele jaren geleden de alarmklok. Aan de hogescholen ervaren erg veel mensen de werkdruk als heel hoog, zo klonk het. De KHLeuven bleef niet bij de pakken zitten en ging in 2006 van start met een onderzoeksproject over het beter verdelen van taken (Competa- Competentiegerichte Taakverdeling). Dat leidde onder meer tot de vraag: is de huidige arbeidsorganisatie nog wel geschikt om de evoluerende doelen van een hogeschool te bereiken? De manier waarop het werk georganiseerd wordt is – in tegenstelling tot wat men vaak denkt – geen vast gegeven. Tijd voor anders en beter?

    Om deze vraag verder te verkennen deed de KHLeuven een beroep op Flanders Synergy. Flanders Synergy promoot, bevordert en initieert innovaties op vlak van arbeidsorganisatie in Vlaamse organisaties met het oog op meer slagvaardige organisaties én een betere kwaliteit van de arbeid. Uit het gesprek tussen beide partners bleek al gauw dat het enthousiasme groot is. Om het pad “wat kan een nieuwe arbeidsorganisatie voor een hogeschool betekenen?” verder te verkennen werd besloten om een studiedag te organiseren. De studiedag wekte veel discussie en energie los en werd op die manier een begin voor een verdere samenwerking.

    Vandaar is het idee gegroeid om via een publicatie scholen die zoeken naar een betere manier van organiseren te inspireren én te stimuleren om daar stappen in te zetten.

    Aanpak

    Hogescholen vandaag passen hun personeelsbeleid aan, zoeken naar een betere verdeling van de opdrachten, trachten de werkdruk te lijf te gaan, sleutelen aan de kwaliteit van hun leidinggevenden enz. Ook in het secundair onderwijs is men op weg naar een nieuwe organisatie, bijvoorbeeld met de ‘gradenschool’. Er gebeurt dus in Vlaanderen al heel wat om de organisatie van (hoge)scholen af te stemmen op de complexe realiteit van vandaag. Maar een integrale visie die alle facetten meeneemt, ontbreekt doorgaans.

    Daarop wordt in deze brochure dan ook gefocust. Niet met grootse theorieën en zwaar jargon. Wel met voorbeelden, ervaringen en bedenkingen vanuit de praktijk. Men legde het oor te luisteren bij zes mensen die heel wat over het nieuwe thema ‘vernieuwing van de arbeidsorganisatie’ en hogescholen te zeggen hebben (en dat ook deden op de studiedag): Geert Van Hootegem, hoogleraar arbeidsorganisatie aan de K.U.Leuven; Toon Martens, algemeen directeur KHLeuven en voorzitter van de Vlaamse Hogescholenraad (VLHORA); Mieke Van Gramberen, directeur Flanders Synergy; Jac Christis, universitair hoofddocent en jarenlang bachelorcoördinator van de opleiding Bedrijfskunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen; Hans Kommers, extern organisatieadviseur bij vooral middelbare beroepsscholen in Nederland; Hadewych Bamps, wetenschappelijk medewerkster Stichting Innovatie & Arbeid - SERV, projectmedewerker KHLeuven. De interviews zijn verwerkt tegen de achtergrond van de studiedag en van geraadpleegde literatuur. De voorbereiding van de brochure werd begeleid door een leescomité met Hadewych Bamps, Marie-Ann De Rynck (KHLeuven), Hann Thoné (Flanders Synergy), Mieke Van Gramberen en Ingrid Vanhoren (ex-KHLeuven, nu Ideaconsult).

    Concreet materiaal

    Deze brochure wil leidinggevenden, docenten en lectoren, inleiden in de wereld van een integrale vernieuwing van de arbeidsorganisatie in hogescholen en het ruimere onderwijsveld. Waarom is dat nodig? Wat houdt dat in? Hebben (hoge)scholen hier een boodschap aan? Wat zijn knelpunten en valkuilen? En – gesteld dat u zich laat overhalen – : hoe kunt u eraan beginnen? Een algemeen recept is er niet. Maar deze publicatie biedt wel ideeën, reflecties, aandachtspunten die u op weg kunnen helpen. Ook voor een zeer aardse bezigheid als de organisatie van het werk, geldt wat de Nederlandse dichter Rutger Kopland ooit schreef: ‘Er zijn geen absolute waarheden in dit leven. De waarheden liggen niet ergens klaar om gevonden te worden, men moet ze zelf maken.’

    Je kan de brochure terugvinden onder documenten