Mantelzorgvriendelijk ondernemen

    Ontwikkeld door
    Kennispunt Mantelzorg van de Hogeschool West-Vlaanderen

    Ben je benieuwd wat een mantelzorgvriendelijke ondernemingscultuur voor een organisatie kan betekenen? Op welke manieren werkgevers hun medewerkers kunnen ondersteunen zodat zij hun werk met zorg kunnen blijven uitvoeren? Hoe mantelzorgers werk met zorg - en zorg met werk - kunnen afstemmen, zodat beide taken met voldoening volbracht kunnen worden? Deze website biedt informatie aan zowel werkende mantelzorgers, hun werkgevers als andere geïnteresseerden over het combineren van een betaalde job met onbetaalde mantelzorgtaken.

    Context

    Het Kennispunt Mantelzorg definieert 'mantelzorg' als volgt: "Mantelzorg is de extra zorg of ondersteuning die meer dan occasioneel, tijdelijk of langdurig, aan een persoon met fysieke, psychische of sociale noden wordt verleend door één of meerdere personen uit de directe omgeving. De zorgverlening vloeit voort uit een sociale relatie en gebeurt buiten het kader van een beroepsactiviteit of van georganiseerd vrijwilligerswerk.

    De stijgende levensverwachting en de daarmee gepaard gaande (dubbele) vergrijzing zal ervoor zorgen dat er steeds meer zorgbehoevenden (zullen) zijn, die niet allen terecht (zullen) kunnen binnen de beschikbare residentiële zorginfrastructuur. Burgers worden geacht in de eerste plaats na te gaan of zij de noodzakelijke zorg uit de eigen omgeving of het eigen netwerk kunnen betrekken (Kenniscentrum emancipatie in de multiculturele samenleving, 2004).

    De vermaatschappelijking van de zorg kan bijdragen tot het welzijn van mensen die aangewezen zijn op zorg en tot de beheersing van collectieve lasten. Institutionele zorg is immers erg duur; zelfzorg en mantelzorg daarentegen lijken zo goed als kosteloos te zijn (Isarin, 2005). Mantelzorg zou een aanzienlijke kostenbesparing kunnen opleveren voor de maatschappij, al moet hierbij bekeken worden of mantelzorgers geen extra kosten met zijn meebrengen (Morée & Visser, 2007). De onbetaalde arbeid waarop een beroep wordt gedaan, is immers niet geheel kosteloos en verloopt niet zonder moeilijkheden: de ongelijke verdeling arbeid en zorg, de overbelasting van werkende mantelzorgers, inkomstenderving en grijs ziekteverzuim zijn enkele mogelijke risico’s van het overhevelen van zorg naar (al dan niet werkende) mantelzorgers (Isarin, 2005).

    In een vergrijzende samenleving die zowel aangewezen is op een toename van zorg in de privésfeer als op een toename van arbeidsparticipatie van vrouwen en ouderen, is een hardnekkige discrepantie tussen zorg en arbeid niet meer mogelijk (Isarin, 2005). De economie heeft door de demografische veranderingen nood aan mensen die langer aan het werk blijven. Deze oudere werknemers zijn vaak diegene die zorg opnemen en een frictie ervaren tussen de eisen van het betaalde werk en de verplichtingen van de zorgtaken. Mantelzorgers willen echter graag de combinatie van werk en zorg blijven uitvoeren. Als de zorg voor een naaste in arbeidstijd goed geregeld is, blijkt werk voor een mantelzorger een belangrijke overlevingsstrategie te zijn. Mantelzorgers zonder arbeidsverplichtingen en werknemers zonder zorgverplichtingen zullen steeds schaarser worden (Isarin, 2005). Bovendien staat de informele zorg onder druk. Dit door een eenzijdige, op betaalde arbeid georiënteerde definitie van maatschappelijke participatie. Mantelzorgers worden vaak pas als volwaardig productief lid van de samenleving gezien als ze ook betaald werk verrichten.

    Aanpak

    Het doel van dit project is het faciliteren en ondersteunen van de afstemming tussen werk en mantelzorg bij werkende mantelzorgers. Een mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid draagt bij tot een organisatiecultuur waarbinnen werknemers met mantelzorgtaken over voldoende mogelijkheden beschikken om de combinatie van betaald werk met vaak zeer intensieve zorgtaken vol te houden.

    We spreken van een mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid wanneer

    • De organisatie een visie heeft op het vlak van mantelzorgvriendelijk ondernemen.
    • Er een cultuur is van openheid, vertrouwen en bespreekbaarheid omtrent het thema mantelzorg.
    • Er maatregelen beschikbaar zijn voor mantelzorgers en/of er sprake is van maatwerk voor individuele mantelzorgers.

    Deze website, het concept 'mantelzorgvriendelijk ondernemen' en de tools werden ontworpen aan de hand van literatuur, interviews met HR-managers, bedrijfsconsultants en mantelzorgmakelaars over best practices (Vlaanderen en Nederland), gevolgde trainingen/vormingen en een piloottraject in drie partnerorganisaties.

    Concreet materiaal

    Het theoretisch kader biedt de nodige achtergrondinformatie over het concept mantelzorgvriendelijk ondernemen [Lees meer - Theoretisch kader]

    Een uitgebreid stappenplan helpt je op weg naar een mantelzorgvriendelijk beleid. [Lees meer - Stappenplan]

    Bovendien zijn er heel wat tools ter beschikking die organisatie specifiek ingezet kunnen worden, los van of in een volledig veranderingsproces. [Lees meer - Overzicht tools]

    Beschik je reeds over verschillende mantelzorgvriendelijke maatregelen, maar zoek je nog extra inspiratie?
    [Lees meer - Mantelzorgvriendelijke maatregelen]

    Beschikbaar

    Alle informatie vind je op www.mantelvriendelijk ondernemen.