Werkstress en burn-out voorkomen

    Wat verstaan we onder werkstress en burn-out?

    Iedereen heeft wel eens last van stress op het werk. Onder normale omstandigheden hoeft dat geen probleem te zijn. Meestal lukt het om met deze druk om te gaan en te zoeken naar aanpassingen of oplossingen. 
    Problematische stress ontstaat als de druk blijft duren en je niet ziet hoe je de druk kan wegnemen. Je ervaart dan meer spanning dan gezond is en je hebt meer tijd nodig dan normaal om te  recupereren van het werk. Hierdoor krijg je gezondheidsproblemen of heb je veel kans ze te krijgen. Langdurige blootstelling aan hoge werkstress kan na verloop van tijd leiden tot afwezigheid op het werk door burn-out. 

    Waarom werkstress voorkomen?

    Zolang de werkstress niet te hoog oploopt, is dat prima voor jou en het bedrijf of organisatie waar je werkt. Als je weinig of geen problemen ervaart met werkstress, word je minder snel ziek, kijk je minder snel uit naar een nieuwe baan en zie je het zitten om de job verder te zetten tot aan je pensioen. Omgekeerd zorgt teveel stress op het werk voor meer ziekteverzuim, meer goesting om van job te veranderen en minder motivatie om je job tot aan je pensioen uit te voeren.  
    Te veel stress op het werk komt in Vlaanderen vaak voor. Het is het voornaamste werkbaarheidsprobleem bij zowel werknemers als zelfstandige ondernemers. Dat heeft gevolgen voor het individu én de organisatie. 

    Werkstress en burn-out in Vlaanderen

    Ongeveer één op de drie werkenden in Vlaanderen ervaart werkstress. Bij ongeveer één op zes is de situatie acuut waarbij de kans op uitval door burn-out groter wordt. Voor zowel werknemers als zelfstandige ondernemers zien we een gelijkaardig plaatje.

    Werknemers

     
     

    Bron: Werkbaarheidsmeting Werknemers, 2016

    Zelfstandige ondernemers

     
     

    Bron: Werkbaarheidsmeting Zelfstangie ondernemers, 2016

    Niet alle werknemers en zelfstandige ondernemers hebben problemen met werkstress.

    We merken de volgende verschillen voor werknemers:

    • Problematische werkstress stijgt met de leeftijd. Ongeveer één op de drie (32%) werknemers onder de 30 jaar heeft problematische werkstress. Bij 50- tot 54 jarigen is dat 37%. Bij de 55-plussers daalt de werkstress opnieuw. Dat heeft wellicht te maken met het zogenaamde healthy-worker effect: vooral oudere werknemers met een goede gezondheid en een kwaliteitsvolle job blijven aan de slag.
    • Werkstress hangt ook samen met het aantal uren dat je werkt. Wie voltijds of meer dan drie vijfden werkt, heeft vaker werkstress. Werknemers die minder dan drie vijfden werken, hebben minder problematische werkstress.
    • Geschoolde arbeider hebben het minst last van werkstress: ongeveer drie op de tien ervaren problematische werkstress. Het onderwijs scoort het hoogst voor werkstress: vier op de tien onderwijsmedewerkers ervaren problematische werkstress.
    • Kijken we per sector dan zien we problematische werkstress vooral bij werknemers die actief zijn in de post en telecommunicatie (45%), gevolgd door de zakelijke dienstverlening (36%). De groep met problematische werkstress ligt het laagst in de horeca, hoewel die nog altijd vrij hoog is met 31%.
    • Werk je in een grotere onderneming of organisatie, dan heb je ook vaker te maken met werkstress. De groep met een te hoge werkstress ligt het hoogst in bedrijven en organisaties met meer dan honderd werknemers. In ondernemingen met minder dan tien werknemers krijg je minder vaak te maken met werkstress.
    • Heb je een fysieke handicap dan krijg je vaker te maken met werkstress. De helft van de werknemers die in beperkte mate hinder ondervinden van een handicap heeft te maken met problematische werkstress. Bij werknemers die ernstige hinder ondervinden is dat zes op de tien (64%).

    Bij zelfstandige ondernemers merken we de volgende verschillen:

    • Eén op de drie zelfstandige ondernemers zonder personeel ervaart problematische werkstress. Bij de zelfstandige ondernemers met maximum vier personeelsleden loopt dit op tot 40%. Bij zelfstandige ondernemers met vijf of meer personeelsleden in dienst, stijgt dit nog verder tot 42%.
    • Ook de mate waarin je zaak of bedrijf goed draait, heeft een invloed op de werkstress die je ervaart. Ongeveer een derde van de zelfstandige ondernemers die verwachten dat hun activiteit in de nabije toekomst zal groeien of gelijk zal blijven, signaleert problematische werkstress. Van de zelfstandige ondernemers die minder activiteit of een stopzetting verwachten, ervaart 44% werkstress. Of de verwachte vermindering of stopzetting van de activiteit de oorzaak dan wel het gevolg is van de hoge werkstress valt niet met zekerheid te zeggen.
    • Bij de zelfstandige ondernemers uit de landbouwsector ligt het aandeel problematische werkstress het laagst met drie op de tien. Bij de zelfstandige ondernemers uit de bouwsector loopt dit aandeel op tot meer dan vier op de tien.

    Aan de slag

    Hoeveel werkstress je ervaart hangt vaak samen met andere aspecten van je werk.

    Een eerste belangrijke factor is werkbelasting. Het tempo waarin je moet werken en de hoeveelheid werk die je moet verzetten, bepalen sterk hoeveel werkstress je ervaart. Realistische deadlines zetten, haalbare taken in overleg met de medewerker definiëren, voldoende tijd en ruimte geven om goed te kunnen werken,... zijn dus erg belangrijk.
    Te weinig of te monotoon werk kan echter ook werkstress veroorzaken wegens te afstompend. Mensen hebben behoefte aan actie, uitdaging en bevestiging van hun eigenwaarde.  

    Daarnaast is aandacht voor de emotionele belasting ook belangrijk. Ondersteuning van de leidinggevende of specifieke acties en maatregelen kunnen de emotionele belasting in evenwicht brengen. Denk bv. aan het introduceren van intervisiemomenten waar collega's ervaringen delen en van elkaar leren. 

    Ook leidinggevenden en collega’s kunnen een belangrijke buffer zijn. Ze kunnen een echte steun zijn en helpen om eventuele problemen met werkstress op te lossen of te verminderen. Jammer genoeg gebeurt het ook dat zij een bron zijn van werkstress. Collega's en/of leidinggevenden zorgen soms voor extra belasting of verhogen de druk. Pesten, geweld of ongewenst seksueel gedrag op het werk kunnen hier ook om de hoek loeren en voor bijkomende werkstress zorgen. 

    Tot slot hebben mensen er behoefte aan om controle te hebben over zichzelf en hun omgeving. Ze doen dat door hun zaken zo goed mogelijk te regelen. De mogelijkheden die mensen hebben om dat te kunnen doen, noemen we regelmogelijkheden of autonomie. Door regelmogelijkheden heb je de kans om je werk zelf in te delen en problemen op te lossen. Als je meer regelmogelijkheden hebt, is de kans minder groot dat werkdruk ongezond wordt. Je bepaalt dan zelf wat je eerst doet, op welke manier je je werk aanpakt, waar je het doet en wanneer je werkt. Er zijn hier uiteraard grenzen aan. Als de werkdruk te groot is, helpen regelmogelijkheden niet (meer). 

     

    Leidinggeven met klasse

    • Coachend leidinggeven
    • Verbindend communiceren
    • Doordacht delegeren
    • Medewerkers motiveren
     
     

    Leren om te groeien

    • Competenties en talent ontwikkelen
    • Al doende leren
    • Tijd maken voor opleiding
    • Kennis delen via lerende netwerken
     
     

    Goed organiseren

    • In teams werken
    • Afwisseling en autonomie inbouwen
    • Werk en gezin combineren
    • Het Nieuwe Werken toepassen
    • Netwerken uitbouwen