Kennis delen via lerende netwerken

    Wat is kennis delen via lerende netwerken?

    Leren in een netwerk is een vorm van werkplekleren die bedrijven en organisaties kunnen inzetten om hun innoverend vermogen te versterken. Zo’n netwerk kan opgezet worden binnen één onderneming of tussen verschillende ondernemingen. Ze worden meestal georganiseerd rond een bepaald thema, of tussen ondernemingen die dicht bij elkaar werken. In een lerend netwerk of leernetwerk worden kennis en knowhow uitgewisseld, nieuwe inzichten, oplossingen en werkwijzen ontwikkeld en innovaties kritisch onder de loep genomen. Kortom, mensen leren innovatief te denken. Creativiteit kan je niet opleggen of sturen. Je kan mensen niet dwingen creatief te zijn. Bedrijven en organisaties kunnen wel een omgeving scheppen waarin het delen van kennis en ervaring en het creëren van nieuwe kennis tot stand kan komen. Leren in netwerken komt vaak voor in en tussen eerder complexe, kennisintensieve organisaties. Toch ontdekken ook productiegerichte bedrijven, kleine bedrijven, social-profit organisaties, enz. de troeven van leernetwerken. Sociale opleidingsfondsen, Voka-Kamers van Koophandel, professionele organisaties, Unizo en KMOcontact ondersteunen of initiëren (virtuele en fysieke) lerende netwerken omdat ze overtuigd zijn van de meerwaarde van kennisdeling, uitwisseling van informatie en ontdekken van tendensen.

    In een lerend netwerk wissel je informatie, kennis en ervaring uit tussen deelnemers om van elkaar te leren. Een lerend netwerk in een organisatie overstijgt afdelingen, teams en departementen. Een lerend netwerk tussen organisaties omvat meestal deelnemers die of dezelfde functie hebben of een gelijklopende interesse. Een intern en extern lerend netwerk is een soort ‘werkplek’ waarbij de deelnemers zich richten op dringende vragen uit de praktijk of op vragen over de toekomst.

    De interactie in een lerend netwerk zorgt ervoor dat bestaande kennis wordt duidelijk wordt uitgelegd en gedeeld met anderen. Vanuit een gemeenschappelijke interesse in een bepaald onderwerp of probleem kan je onderling ideeën uitwisselen, naar oplossingen zoeken of vernieuwingen exploreren. Delen van informatie en kennis, discussiëren kan ook ondersteund worden via elektronica, maar een website is nog geen netwerk.

    Waarom is een lerend netwerk belangrijk?

    Deelnemen aan een lerend netwerk heeft zowel voordelen voor bedrijven en organisaties als voor individuele deelnemers. We geven een overzicht van deze voordelen:

    • Het netwerk laat toe om kennis te delen en geeft aanleiding tot kruisbestuiving, zowel binnen als buiten de organisatie.
    • Participeren in een lerend netwerk kan een nieuwe dynamiek teweegbrengen: het bevordert ideeënbevruchting en innovatief denken.
    • Het zorgt voor toegang tot expertise doorheen de hele organisatie, voor snellere verspreiding van praktijkervaring en een vlottere probleemoplossing.
    • Het netwerk bouwt aan sleutelcompetenties. Het biedt een interessante leerervaring aan medewerkers: via het reflecteren op de eigen prestaties, op die van anderen en door het delen van kennis en knowhow in leernetwerken leren zij om te gaan met onvoorziene problemen, onzekerheid en verandering.
    • Ook andere generieke competenties als probleemoplossend vermogen, communicatie, teamwork of initiatief nemen worden in een leernetwerk gecultiveerd.
    • Deelnemen aan een lerend netwerk levert frisse ideeën en nieuwe contacten op en biedt een goede bodem om nieuwe kennis te creëren.
    • Bovendien kan het de motivatie aanwakkeren: wie bijvoorbeeld in een intervisiesessie een praktisch probleem naar voren brengt, is echt geïnteresseerd in mogelijke oplossingen en werkelijk gemotiveerd om het eigen gedrag te veranderen.
    • In een ‘veilige’ omgeving waarin mensen samen naar oplossingen zoeken voor gemeenschappelijke problemen, kunnen ze zich kwetsbaar opstellen en staan ze meer open voor kritiek van anderen. Ze mogen vragen en problemen aan anderen voorleggen zonder daarop afgerekend te worden.
    • Een lerend netwerk biedt de mogelijkheid tot zelfreflectie. Door de eigen praktijkcase te bespreken met anderen en door er afstand van te nemen, zijn mensen beter in staat om er kritisch over na te denken. Ze ontwikkelen een helikopterperspectief en dat kan zeer verhelderend werken. In de eigen organisatie is er meestal voor echte beschouwing weinig tijd.
    • Buitenstaanders hebben een ander perspectief op de situatie en kunnen vanuit hun eigen achtergrond en ervaringen heel bruikbare suggesties aanreiken. Aangezien alle deelnemers in de praktijk staan, krijgt iedereen feedback en oplossingen die onmiddellijk toepasbaar zijn.

    Lerende netwerken in cijfers

    We hebben geen zicht op hoeveel bedrijven en organisaties en hoeveel medewerkers in Vlaanderen participeren in lerende netwerken. We weten op basis van de Ondernemingsenquête wel dat in 2014 30% van de bedrijven en organisaties in Vlaanderen met andere bedrijven of organisaties samenwerkte. 74% van de bedrijven en organisaties had minstens één samenwerkingsverband met één of meer van de volgende partners:

    • hogescholen of universiteiten
    • kennis- of onderzoekscentra, competentiepolen, sectorclusters of overheidscentra
    • consultants of bedrijfsadviseurs
    • andere bedrijven of organisaties
    • leveranciers.

    Er is een positieve samenhang tussen innovatie en samenwerking met andere bedrijven of partners. Voor de samenwerking of netwerking binnen bedrijven en organisaties gebruiken we een benaderende schatting. Op basis van dezelfde Ondernemingsenquête 2018 stellen we vast dat bijna tweederde van de grotere ondernemingen werkoverleg kent: met minstens de helft van de werknemers bespreekt men onderling werkgebonden onderwerpen. Meer dan de helft van de bedrijven en organisaties geeft aan dat hun eigen personeel vaak een bron is van ideeën voor innovatie. Tweederden betrekt hun werknemers bij kwaliteitsverbeteringen.

    Alin behoorlijk wat ondernemingen is er dus intern overleg over de gang van zaken op het werk. Heel wat ondernemingen zien de waarde van de ideeën van hun werknemers. Met een goed uitgebouwd leernetwerk kan dit potentieel ongetwijfeld nog beter ingezet worden.

    Toepassen van werkoverleg voor minstens de helft van het personeel

     

    65%

    Eigen personeel vaak benutten als bron voor innovatie (product-, proces-, dienst- of andere vorm van innovatie

     

    51%

    Werknemers betrekken bij kwaliteitsverbetering en/of bij kwaliteitskringen

     

    65%

    Percentage ondernemingen met 10 of meer werknemers

    Bron: Ondernemingsenquête, 2018

    Aan de slag

    • Ga na of jouw bedrijf of organisatie, en welke medewerkers daarbinnen, deel uitmaken van een of meerdere lerende netwerken. Organiseer zo nodig een denkoefening of gedachtewisseling over de mogelijke voordelen van het deelnemen een lerende netwerken en ga na wie hier binnen de organisatie belangstelling voor heeft. Ga na welke interne lerende netwerken kunnen worden opgericht. Ga ook na rond welke thema’s de organisatie het meeste baat heeft bij uitwisseling van kennis en ervaring met andere bedrijven en organisaties.
    • Vraag als medewerker aan de leidinggevende een gesprek hierover aan.
    • Houd steeds mogelijkheden tot het aansluiten bij bestaande of nieuwe lerende netwerken in het oog (denk aan kanalen zoals het Europees Sociaal Fonds, acties via de sector of een beroepsvereniging, HR-netwerken …).
    • Heb oog voor de formule van leren via lerende netwerken in het opleidingsbeleid van het bedrijf of de organisatie.
    • Stimuleer creatief denken in het bedrijf of de organisatie en zorg voor een open en leergerichte cultuur. Een cultuur waarin fouten maken en dingen uitproberen, mag. Stimuleer ook samenwerking, zowel intern in de organisatie als samenwerking met mensen en organisaties buiten het eigen bedrijf of de organisatie.
    • Geef medewerkers de tijd om aan lerende netwerken deel te nemen of maak als ondernemer zelf tijd hiervoor vrij. Zorg ervoor dat de opgedane inzichten en contacten kunnen doorstromen naar de andere medewerkers in de organisatie.
    • Als je zelf een lerend netwerk opricht, houd dan rekening met een aantal richtlijnen:
      • Breng in kaart wat het doel van het lerend netwerk is, welke rol je voor de deelnemers ziet, hoe het traject praktisch zal verlopen.
      • Voorzie bij je startmoment ruimte voor onderlinge kennismaking en het in kaart brengen van de verwachtingen van de groep, geef inspraak in de leerdoelen en in hoe het proces zal lopen.
      • Zorg voor verdieping in de volgende sessies en breng externe kennis of sprekers binnen indien dat nuttig is.
      • Zorg voor tussentijdse evaluaties (van elke bijeenkomst) en voor een eindevaluatie.
      • Maak telkens een verslag en bezorg dit ook aan de afwezigen.
      • Beperk de groep deelnemers (tien à vijftien is een richtlijn).
      • Bekijk welke werkvormen je wil gebruiken. Interessant is de website van de Ambrassade waar je tal van werkvormen kan terug vinden.
      • Zorg voor een veilige omgeving waarin mensen zich kwetsbaar mogen opstellen.
     

    Werken met goesting

    • Werkstress en burn-out voorkomen
    • Gezond en veilig werken
    • Tot aan je pensioen werken
    • Jong en oud inzetten
     
     

    Leidinggeven met klasse

    • Coachend leidinggeven
    • Verbindend communiceren
    • Doordacht delegeren
    • Medewerkers motiveren
     
     

    Goed organiseren

    • In teams werken
    • Afwisseling en autonomie inbouwen
    • Werk en gezin combineren
    • Het Nieuwe Werken toepassen
    • Netwerken uitbouwen