Zelf training geven over al doende leren

    Doelpubliek

    • leidinggevenden en HR-verantwoordelijken
    • medewerkers
    • vakbondsvertegenwoordigers
    • zelfstandige ondernemers

    Waarover het kan gaan

    Al doende leren gaat over het leren op de werkvloer, over werkplekleren of on-the-job training. Het leren is werkplekspecifiek. Een goede voorbereiding van wie jouw doelpubliek is, welke soort van activiteit(en) er zijn in de organisatie(s) en welke taken de deelnemers moeten uitvoeren is belangrijk.

    Hoe je het aanpakt

    Oefening om bewust te maken

    Mensen zijn er zich soms niet van bewust hoeveel leerkansen je terugvindt op de werkvloer. Het doel van deze oefening is meer bewustzijn te creëren over de aanwezige leermomenten en deze ook te grijpen.

    Laat deelnemers nadenken over de volgende vragen:

    • Wat kan je nu, wat je bv. een jaar geleden nog niet kon? Hoe komt het dat je dit nu kan? Hoe heb je je deze vaardigheid eigen gemaakt?
    • Wanneer heb jij voor het laatst iets bijgeleerd op de werkvloer? Wat heb je geleerd? Hoe? Wie was betrokken?
    • Stel: Je zal zelf een hele tijd afwezig zijn op het werk en een collega zal jouw job overnemen. Hoe kan hij/zij de job het makkelijkst leren?
    • De laatste keer dat je een probleem had, hoe ben je toen tot een oplossing gekomen? Heb je hulp gekregen? Hoe?
    • Geef een overzicht van alle mogelijke leerplaatsen en -momenten binnen jouw organisatie. Denk breed. Welke benut je al? Welke nog niet? Reden?

    Doe-opdracht of experiment

    Vb. knopen leggen in touwen. Je vraagt aan verschillende deelnemers om een bepaalde knoop te leggen in een touw. Je verdeelt enkele personen in 2 groepjes. Vooraf geef je de ene groep een handleiding of een demofilmpje over hoe je de knoop moet leggen. De andere groep geef je hetzelfde maar ook een touw om te oefenen. Beide groepen krijgen evenveel tijd om proberen de knoop te leren. Daarna vraag je de deelnemers om de knoop voor te doen voor de groep en reflecteer je. Bij welke groep lukt het beter? Welke groep lijkt de knoop beter of sneller te kennen? Welke groepsleden voelen zich voldoende bekwaam in het leggen van de knoop? Waarom? Je kan deze oefening ook doen met een andere kleine leeropdracht.

    Oefening rond leercultuur

    Vraag naar de huidige (leer)cultuur van de organisatie van de deelnemers. Hoe ziet die eruit? Wat zijn belemmerende factoren om te kunnen bijleren op de werkvloer? Wat stimuleert het bijleren?

    Opdracht mijn leren

    Laat deelnemers een lijst maken van het volgende:

    • Wat heb je het laatste jaar bijgeleerd?
    • Hoe heb je dit geleerd?
    • Wat zou je nog willen bijleren?
    • Hoe zou je dit kunnen leren? Geef verschillende opties op korte en langere termijn.
    • Wat zijn voor- en nadelen bij deze opties?
    • Hoe kan je de nadelen of moeilijkheden overbruggen? Zijn er alternatieven of oplossingen op langere termijn?

    Reflectie-oefening over fouten maken

    Vraag aan de deelnemers om na te denken over:

    • Welke fouten heb je het laatste jaar gemaakt op het werk?
    • Wat heb je hieruit geleerd?
    • Ben je zelf tot oplossingen kunnen komen? Waarom wel/niet?
    • Hoe was de reactie van je omgeving (leidinggevende, collega’s, partners, klanten, enz.)?
    • Welke reactie hielp je om te leren uit je fouten? Welke reactie niet?

    Mogelijke vragen

    • Hoe ziet leren eruit in jouw organisatie? Hoe kan je in jouw organisatie informeel of al doende leren? Maak een overzicht van mogelijke leermomenten op de werkvloer. Wie is hierbij betrokken?
    • Geef een voorbeeld hoe je zelf iets al doende geleerd hebt. Hoe heb jij / de organisatie dit aangepakt? Wat was belangrijk hierbij?
    • Mag en durf jij fouten maken op de werkvloer? Waarom wel/niet? Wat kan helpen om (nog meer) een leercultuur te krijgen op het werk?
    • Beoordeel volgende uitspraken op het vlak van al doende leren:
      • ‘Al doende leren dat gaat niet bij ons, we kunnen ons geen fouten permitteren.’
      • ‘Al doende leren is vooral nuttig voor jobs waarbij je met de handen moet werken.’
      • ‘De beste leerschool is erin gegooid worden en leren zwemmen.’
      • ‘Hoe heb je dit nu zo fout kunnen laten lopen, Neyo? Je had het beter aan een expert overgelaten. Je gaat toch zomaar niet van start zonder echt te weten wat je moet doen.’
      • ‘Neem jij de procedures door, Anton. Pas het toe op het dossier en dan zien we wel waar we uitkomen.’

    Nuttige documentatie

    • Gebruik de cijfers en informatie van onze website.
    • Maak een relevante grafiek via onze datatool op deze website over het belang van leren.
    • Gebruik de stellingen en vragen hierboven door ze af te drukken en te verdelen in verschillende werkgroepen.
    • Zoek cases of goede voorbeelden, eventueel recent in de media getoond.