Zelf training geven over in teams werken

    Doelpubliek

    • management
    • HR- management en HR-medewerkers
    • leidinggevenden
    • medewerkers
    • vakbondsvertegenwoordigers
    • zelfstandige ondernemers

    Waarover het kan gaan?

    Een training of workshop over teamwerk en samenwerken is vaak boeiend omdat het zowel over organisatorische als relationele aspecten kan gaan. In een training over teamwerk kunnen volgende inhouden aan bod komen: de organisatie van structureel teamwerk, de bevoegdheden en rollen van teamleden en teamleiders, feedback geven, kwaliteitsbewaking, hoe je teams kan aansturen, hoe je met elkaar en tussen teams communiceert, hoe je afspraken maakt enzovoort.

    Omdat zoveel thema’s aan bod kunnen komen en de resultaten van organisatorische ingrepen niet altijd voorspelbaar zijn, leent dit onderwerp zich uitermate voor meer ervaringsgerichte methodieken.

    Hoe je het aanpakt

    Inleidende vragen

    • Waarom willen bedrijven en organisaties teamwerk invoeren of niet invoeren? Je kan deze vraag algemeen stellen of toespitsen op de situatie van het eigen bedrijf of organisatie.
    • Waarom willen wij, als zelfstandig ondernemers meer inzetten op samenwerken? Wat zijn de voordelen, nadelen, waar lopen we tegenaan?
    • Hou er rekening mee dat er in de groep ook deelnemers kunnen zitten die niets te maken hebben met teamwerk of samen werken. Je kan hen de vraag geven waarom zij de stap naar teamwerk of samenwerken niet zetten.
    • In een gemengde groep kan je ook vertrekken vanuit de vraag: in welke mate deelnemers moeten samenwerken? Hoe is die samenwerking georganiseerd? Wanneer loopt het goed, wanneer loopt het fout?
    • Je kan ook getuigenissen aan het woord laten (mensen, reportages, cases, …).

    Inleidende doe-opdrachten

    • Je kan de discussie starten met een aantal stellingen.
      • Teamwerk doet de productie stijgen en zorgt voor meer flexibiliteit.
      • In een team ben je samen verantwoordelijke voor het resultaat. Maar dat kan ook leiden tot ‘niemand is verantwoordelijk’.
      • In een team wordt beslissingen nemen vaak een doel op zich. Teamleden zijn meer bezig met afspraken maken dan met het werk zelf.
      • In een team worden ieders talenten benut om de kwetsbaarheid van andere teamleden te verminderen. Hierdoor kunnen teamleden zich gaan verschuilen achter de groep.
      • ‘De groep heeft unaniem besloten…’ geeft het team een status van onkwetsbaarheid. Een realistische evaluatie komt hierdoor onder druk.
      • In elk team gelden groepsregels. Om er bij te horen zullen teamleden zich conformeren aan die regels. Als ieder teamlid zich aanpast aan het groepsproces vermindert de flexibiliteit in het team.
      • Beslissingen in een team zijn vaak een compromis waar iedereen zich in kan vinden. Maar soms is het compromis een gulden middenweg waar niemand voor 100% achter staat. Dat zorgt voor minder betrokken teamleden.
    • Juichmuur (voordelen van teamwerk) en Klaagmuur (nadelen van teamwerk): vraag de deelnemers om op post-its te noteren wat volgens hen voordelen zijn van teamwerk en op andere post-its wat volgens hen nadelen zijn van teamwerk. Het is handig als je twee kleuren post-its gebruikt. Deelnemers noteren één voor- of nadeel per post-it. Laat de post-its met voordelen op de juichmuur plakken, de post-its met nadelen op de klaagmuur. Je kan samen met de deelnemers de post-its groeperen en dan bespreken.

    Inleidende presentatie

    Wil je informatie geven over teamwerk in Vlaanderen dan kan je op basis van de cijfers uit de Ondernemersenquête een presentatie maken. In de Ondernemersenquête vind je cijfers over het voorkomen van teamwerk in Vlaamse bedrijven en organisaties, over de bevoegdheden van teams, over werkoverleg, en hoe bedrijven hebben geantwoord op een aantal stellingen i.v.m. werknemersbetrokkenheid.

    Teamwerk ervaren en bespreken

    • Simulatiespel Het Teamspel. Het Teamspel maakt teamwerk of samen werken in groepen bespreekbaar met de direct betrokkenen: de medewerkers die in een team (zullen) werken en diegenen die er indirect mee geconfronteerd worden zoals het lagere kader en de stafdiensten. Het Teamspel is geen promotie van teamwerk, maar verbetert het inzicht in het samenwerkingsproces. Wat is teamwerk? Wat hebben mensen nodig om goed samen te kunnen werken? Welke problemen kunnen opduiken en hoe worden die aangepakt? Het teamspel geeft aan hoe teamwerk in de praktijk functioneert. Het spel verduidelijkt op een bevattelijke wijze de bedrijfseconomische voordelen van teamwerk of samenwerking.
    • Deelnemers brengen het teamwerk van hun eigen organisatie in kaart aan de hand van een checklist.
    • Tools gebruiken uit de toolkit Het Nieuwe Teamwerken

    Mogelijke vragen

    Invoeren van teamwerk:

    • Hoe zorg je ervoor dat je iedereen mee hebt? Wie of welke groepen in de organisatie staan eerder kritisch tegenover teamwerk?
    • Is teamwerk bespreekbaar in het sociaal overleg? Waarom wel, waarom niet? Wat zijn de gevolgen
    • Hoe vul je de functie van het middenkader (teamleiders, leidinggevenden, …) in? Wat verwacht je van hen? “You can’t ask turkeys to vote for Christmas”.
    • Hoe start je met zelfsturende teams? Hoe doe je: voorbereiding, overleg, timing, evaluatie, welke afspraken (plan, do, trust)…?

    Teamwerk vorm geven

    • Welke bevoegdheden worden aan het team toegewezen vb. op het vlak van werkverdeling, werkplanning, taakverdeling, verlofregeling, kwaliteitsbewaking, opleidingen, peerevaluatie, aanwerving nieuwe collega’s,…?
    • Hoe rapporteert het team (aan wie, hoe, waarover,…)?
    • Wat is de rol van de leidinggevenden?
    • Hoe communiceren teams met elkaar?
    • Hoe groot is een team? Welke competenties (specialisten) zijn nodig?
    • Is de verloning in overeenstemming met de teamdoelen?

    Teams ontwikkelen

    • Welke ontwikkelingsfasen maken de teams door?
    • Wat met medewerkers voor wie deze manier van werken niet lukt?
    • Hoe wordt omgegaan met conflicten in het team?
    • Hoe worden teams bijgestuurd?
    • Hoe kunnen teams van elkaar leren?
    • Teamleden zijn polyvalent en breed inzetbaar. Zijn er afspraken over minimale/maximale polyvalentie?
    • Is groepsdruk bespreekbaar? Is er aandacht voor werkdruk in de teams?
    • Wie neemt welke verantwoordelijkheid op? Hoe wordt verantwoordelijkheid verdeeld in het team?
    • Hoe omgaan met conflicten? Bijvoorbeeld binnen team, met supervisor, tussen teams, hoe teamleden verplaatsen, teams uit elkaar halen. Wat als de leiding teambeslissingen overrulet… 
    • Hoe worden teams ondersteund? Welke afspraken werden gemaakt? Zijn instructies en informatie beschikbaar? Is er ICT ondersteuning?

    Nuttige documentatie

    • Het Teamspel: meer informatie, een verslag van een spelsessie, praktische informatie over begeleiding van het spel
    • Het Nieuwe Teamwerken: website met informatie, tools, vorming, interessante literatuur over teamwerk maar ook over het nieuwe werken, leidinggeven, enz.
    • Workitects: website die kan inspireren over innovatieve arbeidsorganisatie en teamwerk. Je vindt er goede voorbeelden, onderzoek, werkinstrumenten en begeleiding op maat.